Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026

Παράκαμψη Χαλκίδας-Ψαχνών: Ένας δρόμος του αύριο με λογική του χθες;

Μια οφειλόμενη απάντηση στον Περιφερειάρχη Φάνη Σπανό

Γράφει ο Γιάννης Μπάρμπας Φυσικός – Περιβαλλοντολόγος – Τεχνικός Σύμβουλο Κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου Σπουδών στην Κλιματική Κρίση, Διαχείριση Περιβάλλοντος και Διακυβέρνηση

Νέος οδικός άξονας, αλλά περίπου τα δύο τρίτα του έργου με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση.

Χωρίς διαμήκη στρατηγική οδική σύνδεση και χωρίς σχεδιασμό δεύτερης Υψηλής Γέφυρας, οι αποσπασματικές λύσεις δεν αρκούν.

Με αφορμή τις δημόσιες τοποθετήσεις του Περιφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας, κ. Φάνη Σπανού, για την παράκαμψη Χαλκίδας - Ψαχνών, θεωρώ υποχρέωσή μου να επιμείνω στα πραγματικά γεωμετρικά χαρακτηριστικά, στην οδική ασφάλεια και στην αναπτυξιακή προοπτική της Εύβοιας. Η κατασκευή του έργου είναι αναγκαία, εξίσου αναγκαίο είναι να μην αντιμετωπίζεται η κριτική ως απειλή για την ολοκλήρωσή του.

1. Τι προβλέπει η επίσημη τεχνική περιγραφή;

Η Απόφαση Ένταξης της πράξης «Παράκαμψη Χαλκίδας και Παράκαμψη Ψαχνών» (ΟΠΣ 6004817) αναφέρει τετράιχνη διατομή Α4νσ μέχρι τη χιλιομετρική θέση 4+960 του κύριου τμήματος. Ακολουθεί μεταβατικό τμήμα έως τη Χ.Θ. 5+400 και στη συνέχεια προβλέπεται η δίιχνη διατομή Β2σ. Η ίδια διατομή ορίζεται για το τμήμα Νέα Αρτάκη - Ψαχνά, για την παράκαμψη Ψαχνών και για τη σύνδεση Βόρειας - Νότιας Εύβοιας.

Με βάση τα δημοσιευμένα μήκη, τουλάχιστον περίπου 18,6 χλμ. από τα 28 χλμ. του συνολικού προβλεπόμενου φυσικού αντικειμένου είναι καθαρά δίιχνα Β2σ, μαζί με το μεταβατικό τμήμα προς τη Β2σ, η σχετική έκταση πλησιάζει τα 19 χλμ. Δηλαδή περίπου τα δύο τρίτα του έργου.

Η Β2σ έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας πλάτους 3,75 μ. και πλευρικά σταθεροποιημένα ερείσματα 1,50 μ. ανά πλευρά, με τυπικό πλάτος 11 μ. Τα ερείσματα αυτά δεν είναι ισοδύναμα με πλήρους πλάτους λωρίδα έκτακτης ανάγκης (ΛΕΑ). Επιπλέον, τα αντίθετα ρεύματα δεν χωρίζονται από φυσικό διαχωριστικό.

2. Τι λένε οι ίδιες οι Οδηγίες Μελετών Οδικών Έργων;

Οι επίσημες ΟΜΟΕ-Δ, έκδοσης 30 Ιανουαρίου 2001, αναφέρουν για τη συγκεκριμένη διατομή: «Εφαρμόζεται σε περιπτώσεις ανακατασκευής οδών. Εν γένει πρέπει να αποφεύγεται». Η διατύπωση αυτή δεν σημαίνει ότι η Β2σ είναι παντού παράνομη ή τεχνικά απαγορευμένη. Σημαίνει, όμως, ότι η υιοθέτησή της ως βασικής επιλογής σε έναν νέο, στρατηγικό άξονα απαιτεί ειδική και δημόσια τεκμηρίωση.

Μια νέα άσφαλτος δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με σύγχρονο οδικό άξονα. Η εικόνα μιας κύριας υπεραστικής σύνδεσης με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση παραπέμπει, ως συγκοινωνιακή φιλοσοφία, στον παλαιό δρόμο Αθήνας - Θεσσαλονίκης της δεκαετίας του 1960 - όχι σε έναν ολοκληρωμένο άξονα που σχεδιάζεται για τις ανάγκες του 2050. Πρόκειται για ιστορική αναλογία, όχι για ισχυρισμό ότι οι τεχνικές προδιαγραφές είναι ίδιες.

3. Πού στηρίζεται ο ισχυρισμός ότι το πλάτος είναι «υπεραρκετό»;

Ο κ. Σπανός διαβεβαιώνει ότι η διατομή επαρκεί για τους σημερινούς και τους μελλοντικούς κυκλοφοριακούς φόρτους. Απαιτείται, συνεπώς, να δημοσιοποιηθούν οι σχετικές μελέτες, οι προβλέψεις ανά χρονικό ορίζοντα, οι ώρες αιχμής, η συμμετοχή φορτηγών, η θερινή τουριστική ζήτηση, οι προβλεπόμενοι χρόνοι διαδρομής και οι στάθμες εξυπηρέτησης. Πρέπει επίσης να εξεταστούν τα σενάρια βλαβών, ατυχημάτων, έκτακτης ανάγκης και εκκένωσης περιοχών.

Εάν το πλάτος είναι πράγματι «υπεραρκετό», ας δημοσιοποιηθούν τα συγκοινωνιακά μοντέλα, οι παραδοχές και οι μετρήσεις. Η διαβεβαίωση χωρίς τους υποκείμενους αριθμούς δεν αποτελεί τεχνική απάντηση.

4. Άλλο απαλλοτρίωση για τέσσερις λωρίδες, άλλο έτοιμος δρόμος τεσσάρων λωρίδων

Η απαλλοτρίωση για τέσσερις λωρίδες είναι χρήσιμη πρόβλεψη, όχι έργο τεσσάρων λωρίδων. Χωρίς εξασφαλισμένες γεφυρώσεις, τεχνικά έργα, δεύτερη σήραγγα όπου απαιτείται, σαφή χρηματοδότηση και χρονοδιάγραμμα, το «θα μπορεί να διαπλατυνθεί» παραμένει υπόσχεση. 

Η ανάπτυξη της Εύβοιας δεν διασφαλίζεται με διαδοχικά συγκοινωνιακά «μπαλώματα», αλλά με συγκροτημένη στρατηγική για έναν ασφαλή διαμήκη οδικό άξονα που θα συνδέει λειτουργικά νότο, κέντρο και βορρά. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χιλιόμετρο πρέπει υποχρεωτικά να είναι αυτοκινητόδρομος, σημαίνει ότι απαιτείται συνολικός, μελετημένος στόχος, αντί για αποσπασματικές παρεμβάσεις.

5. Υψηλή Γέφυρα: το πρόβλημα είναι γνωστό εδώ και χρόνια - γιατί δεν έχει ωριμάσει δεύτερη γέφυρα;

Οι ουρές στην Υψηλή Γέφυρα σε ώρες αιχμής δεν αποτελούν αιφνίδιο πρόβλημα. Είναι επαναλαμβανόμενη πραγματικότητα εδώ και πάνω από μία δεκαετία. 

Η πρόταση τρίτης λωρίδας μεταβαλλόμενης κατεύθυνσης μπορεί να εξεταστεί ως μεταβατικό μέτρο, μόνο κατόπιν πλήρους ελέγχου οδικής ασφάλειας και αξιόπιστης διαχείρισης της κυκλοφορίας. Δεν αυξάνει όμως τη συνολική διατομή σε δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση και δεν υποκαθιστά μια δεύτερη γέφυρα. 

Το πραγματικό ερώτημα προς την Περιφέρεια και το αρμόδιο Υπουργείο είναι γιατί, ενώ η συμφόρηση ήταν γνωστή επί τόσα χρόνια, δεν παρουσιάζεται ήδη ώριμη μελέτη, προκαταρκτική χάραξη, εκτίμηση κόστους και χρονοδιάγραμμα για δεύτερη Υψηλή Γέφυρα. Το ΤΕΕ - Περιφερειακό Τμήμα Εύβοιας έχει ήδη επισημάνει, στις 15 Μαΐου 2025, ότι η πρόσθετη λωρίδα δεν αποτελεί οριστική λύση.

6. Η χρηματοδότηση δεν είναι λόγος να σταματήσει ο δημόσιος έλεγχος

Κανείς δεν πρέπει να υποτιμά τον κίνδυνο καθυστέρησης ή απώλειας πόρων από μια ριζική ανατροπή του έργου. Όμως η διαφάνεια για τις τεχνικές επιλογές, η ανεξάρτητη αξιολόγηση και ο προγραμματισμός των μελλοντικών παρεμβάσεων δεν συνεπάγονται αυτομάτως διακοπή της κατασκευής. Ούτε πρέπει ο φόβος απώλειας χρηματοδότησης να λειτουργεί ως απαγόρευση κάθε τεκμηριωμένης κριτικής.

Η ανάγκη προστασίας των πηγών της Αρέθουσας και της βιομηχανικής κληρονομιάς δεν εξαντλείται στη διαπίστωση ότι δύο σημαντικά κτίρια διασώζονται. Το ίδιο το ΤΕΕ έχει ζητήσει αρχιτεκτονική μελέτη ενσωμάτωσης του έργου στο αστικό και παραλιακό τοπίο και ανάδειξη των ενδιαφερόντων βιομηχανικών κτισμάτων.

Πέντε συγκεκριμένες δημόσιες απαντήσεις που οφείλονται

1. Να δοθούν στη δημοσιότητα οι επικαιροποιημένες κυκλοφοριακές μελέτες και οι προβλέψεις έως το 2040-2050, με σαφή στάθμη εξυπηρέτησης.

2. Να παρουσιαστεί τεχνική αιτιολόγηση για την επιλογή της Β2σ, λαμβάνοντας υπόψη τη ρητή επιφύλαξη των ΟΜΟΕ-Δ.

3. Να δημοσιευθούν οι μελέτες οδικής ασφάλειας για τη δίιχνη διατομή, τα σημεία μετάβασης και την προτεινόμενη ρύθμιση της Υψηλής Γέφυρας.

4. Να αποσαφηνιστεί ποια τεχνικά έργα έχουν σχεδιαστεί ώστε να επιτρέπουν πραγματική μελλοντική τετράιχνη διαπλάτυνση και με τι πρόσθετο κόστος.

5. Να παρουσιαστεί άμεσα σαφής οδικός χάρτης για δεύτερη Υψηλή Γέφυρα: αρμόδιος φορέας, στάδιο μελετών, εναλλακτικές χωροθετήσεις, εκτίμηση κόστους, χρηματοδότηση και δεσμευτικά ορόσημα.

Η Εύβοια δεν ζητά να ακυρωθεί η παράκαμψη. Απαιτεί να γνωρίζει τι ακριβώς κατασκευάζεται και πώς εντάσσεται σε ένα ενιαίο, ασφαλές σχέδιο διαμήκους οδικής σύνδεσης. Εάν η νέα παράκαμψη καταλήγει σε μία χρόνια κυκλοφοριακή στενωπό στην Υψηλή Γέφυρα, τότε ο σχεδιασμός οφείλει να εξηγήσει πώς αποτρέπεται η μεταφορά της συμφόρησης από το ένα σημείο στο άλλο.

Ο στόχος δεν είναι να παραδοθεί απλώς ένας δρόμος γρήγορα. Είναι να μην παραδοθεί μια υποδομή που, πριν ακόμη ολοκληρωθεί, χρειάζεται να συζητούμε πώς θα τη συμπληρώσουμε. Η ανάπτυξη απαιτεί σχεδιασμό δεκαετιών — όχι διαρκή μπαλώματα.

Γιάννης Μπάρμπας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...