Η περιφερειακή παράταξη «ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ Η ΣΤΕΡΕΑ» για τον νέο κώδικα Αυτοδιοίκησης

Με το Προσχέδιο του Κώδικα Αυτοδιοίκησης

·Δεν ικανοποιείται κανένα από τα στρατηγικά θεσμικά αιτήματα των Περιφερειών,

· Δεν ενισχύεται η θέση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και δη των Περιφερειών στο πολιτικό-διοικητικό σύστημα.

· Δεν ανταποκρίνεται στις Συστάσεις του Κογκρέσου των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης που με την πρόσφατη Σύσταση 539 (2025) για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας στην Ελλάδα, διαπιστώνει ότι «Το περιφερειακό επίπεδο διακυβέρνησης παραμένει αδύναμο και στερείται της απαραίτητης αυτονομίας και πολιτικής ορατότητας» και καλεί την Ελληνική Κυβέρνηση μεταξύ των άλλων:

Να αυξήσει την αυτονομία την περιφερειακής διακυβέρνησης σύμφωνα με τον Χάρτη

Να ενισχυθεί η αποκέντρωση σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.

Να παραχωρήσει στις τοπικές αρχές κανονιστική εξουσία (κανονιστική αυτονομία)

Να ενισχυθεί η τοπική οικονομική αυτονομία.

Εγείρονται αμφιβολίες εάν ο Νέος Κώδικας εναρμονίζεται με το Σύνταγμα και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας. Ειδικότερα με την υποβάθμιση του Περιφερειακού Συμβουλίου αλλά και την υπαγωγή σχεδόν του συνόλου των αρμοδιοτήτων των Περιφερειών στις «κρατικές αρμοδιότητες» παραβιάζεται το άρθρο 3, παρ2. του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.

Βασικοί άξονες του σχεδίου του Κώδικα Αυτοδιοίκησης

1.1. Εκλογικό Σύστημα

Το Προσχέδιο του Κώδικα Αυτοδιοίκησης, καταργεί το εκλογικό σύστημα των δύο γύρων. Με το Προσχέδιο εισάγεται πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα εναλλακτικής ψήφου και εκλογή Δημάρχου και Περιφερειάρχη με 42%. Σε κάθε περίπτωση όμως εκλέγεται Δήμαρχος η Περιφερειάρχης με σχετική πλειοψηφία ανεξαρτήτως του ποσοστού που λαμβάνει, αρκεί να είναι πρώτος.

Προβλέπεται η ηλεκτρονική ψηφοφορία.

1.2. Σύστημα διακυβέρνησης

Το σύστημα διακυβέρνησης παραμένει το ίδιο όπως διαμορφώθηκε με την νομοθεσία των τελευταίων χρόνων που αφαιρέθηκαν αρμοδιότητες από το Περιφερειακό Συμβούλιο και πέρασαν στην Περιφερειακή Επιτροπή.

Υποβαθμίζεται το Περιφερειακό Συμβούλιο ως βουλευόμενο αντιπροσωπευτικό σώμα της Περιφέρειας.

Η ειδική Συνεδρίαση Λογοδοσίας διεξάγεται μία φορά στους τέσσερεις μήνες αντί δύο που ισχύει τώρα.

Καταργείται η σύγκλιση του ΠΣ με αίτημα του 1/3 των μελών του.

1.3. Αρμοδιότητες

Οι αρμοδιότητες καταγράφονται σε ειδικό παράρτημα και είναι κατά κανόνα οι ήδη ασκούμενες. Κατηγοριοποιούνται σε κρατικές και τοπικές. Στις Περιφέρειες σχεδόν το 90% είναι κρατικές αρμοδιότητες. Ορίζεται ότι οι κρατικές αρμοδιότητες μπορούν να αφαιρεθούν και να ασκηθούν από τον φορέα στον οποίο ανήκουν(Υπουργείο). 

Επίσης κατηγοριοποιούνται σε επιτελικές, εκτελεστικές, υποστηρικτικές, εποπτικές και παρακολούθησης (όχι σε προγραμματικές, κανονιστικές, ελεγκτικές, διοικητικές κ.ο.κ.). Αυτός ο μηχανισμός επιτρέπει την ασφυκτική παρέμβαση του κεντρικού κράτους

Περιορισμένες οι κανονιστικές αρμοδιότητες των Περιφερειών. Δεν υπάρχει αποκέντρωση νέων αρμοδιοτήτων ούτε κανόνας που ορίζει ότι η μεταφορά αρμοδιοτήτων συνοδεύεται από μεταφορά των αντίστοιχων πόρων.

1.4. Εποπτεία

Επαναλαμβάνεται ο Επόπτης Νομιμότητας που καθιερώθηκε με τον 3852/2010 αλλά ποτέ έως τώρα δεν εφαρμόστηκε. Διαρθρώνεται σε υπηρεσίες εποπτείας ανά Π.Ε. Όλη η δομή υπάγεται στο Υπουργείο Εσωτερικών.

1.5. Οικονομικά

Πέραν της κωδικοποίησης των διατάξεων για τα οικονομικά της Περιφέρειας και την συμπερίληψη ρυθμίσεων που ίσχυαν έως τώρα για τους Δήμους δεν επέρχεται καμία μεταβολή. Το Προσχέδιο αφήνει κενό το άρθρο για τους ΚΑΠ των Περιφερειών. Παραμένει στο ακέραιο το θεσμικό έλλειμα και το οικονομικό επίσης των πόρων της Περιφέρειας.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ της παράταξης ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ Η ΣΤΕΡΕΑ

· Προτείνουμε την κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και την μεταφορά των αρμοδιοτήτων και υπηρεσιών καθώς και των αντίστοιχων πόρων στην Περιφέρεια

· Αναδιανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων, Περιφερειών και Δήμων με βάση τις αρχές της εγγύτητας (πλησιέστερης διοίκησης), επικουρικότητας, αποτελεσματικότητας. Ενίσχυση και κατοχύρωση του πρωταγωνιστικού ρόλου των Περιφερειών στην Περιφερειακή Ανάπτυξη.

Ειδικότερα:

2.1. Δημοκρατικός Προγραμματισμός

· Προτείνουμε την συσχέτιση του Προγραμματισμού Δράσεων με την θέσπιση συστήματος Δημοκρατικού Προγραμματισμού για την κατανομή των χρηματοδοτήσεων από εθνικά ή και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία όπως πχ Εθνική Πρόγραμμα Ανάπτυξης κ.α.

· Καθιέρωση θεσμών διαπεριφερειακής συνεργασίας.

2.2. Εκλογικό Σύστημα

Να διατηρηθεί το σύστημα που ίσχυε τόσα χρόνια δηλαδή εκλογή με 50%+1 και δεύτερο γύρο.

2.3. Σύστημα διακυβέρνησης

Σαφή ορισμό του Περιφερειακού Συμβουλίου ως του οργάνου που έχει το τεκμήριο αρμοδιότητας στον προγραμματισμό και στις κανονιστικές αρμοδιότητες που πρέπει να διευρυνθούν και στην άσκηση ελέγχου όχι μόνο στην Περιφερειακή Αρχή αλλά και στα Νομικά Πρόσωπα και Επιχειρήσεις της Περιφέρειας.

2.4. Διαφάνεια Λογοδοσία

· Να επανέλθουν οι επερωτήσεις. Να παραμείνει ως έχει ανά δίμηνο η Ειδική Συνεδρίαση Λογοδοσίας. Ίσως ενσωμάτωση των επερωτήσεων στην Λογοδοσία με άλλη οργάνωση από την ισχύουσα.

· Λογοδοσία και Διαφάνεια με ειδική συνεδρίαση και για το Νομικά Πρόσωπα της Περιφέρειας. Να οριστεί ρητά ότι το πεδίο άσκησης πολιτικού ελέγχου από τους Περιφερειακούς Συμβούλους αφορά άμεσα και τα νομικά πρόσωπα της περιφέρειας.

2.5 Αρμοδιότητες

· Κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και μεταφορά αρμοδιοτήτων, πόρων και ανθρώπινου δυναμικού στις Περιφέρειες.

· Κατανομή των Δημοσίων Πολιτικών σε τρία επίπεδα: Κεντρικό Κράτος- Περιφέρειες- Δήμοι.

· Κατάργηση ή τροποποίηση του χαρακτηρισμού των «κρατικών υποθέσεων» και κατάργηση ή τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου Υ+9 Αρμοδιότητες που συνιστούν αποστολή του Κράτους Η διάταξη αυτή καθιστά το μεγαλύτερο μέρος των αρμοδιοτήτων των Περιφερειών σε «αρμοδιότητες κατ’ ανάθεση» και όχι αποκλειστικές αρμοδιότητες των Περιφερειών περιορίζοντας ασφυκτικά το εύρος των ιδίων αρμοδιοτήτων των Περιφερειών κατά παράβαση του Συντάγματος και του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.

· Διεύρυνση των κανονιστικών αρμοδιοτήτων της Περιφέρειας.

· Σαφή καταγραφή των προγραμματικών αρμοδιοτήτων της Περιφέρειας. Αποκλειστική Αρμοδιότητα του Περιφερειακού Συμβουλίου για έγκριση όλων των προγραμμάτων των οποίων την σύνταξη προβλέπεται στον Πίνακα Αρμοδιοτήτων (είτε με εισήγηση της Περιφερειακής Επιτροπής είτε με εισήγηση των Υπηρεσιών – π.χ. οι προγραμματικές αρμοδιότητες για θέματα του πρωτογενή τομέα

4.6 Εποπτεία

· Η Αρχή Εποπτείας πρέπει να έχει εγγυήσεις Ανεξάρτητης Αρχής με περιφερειακή διάρθρωση. Να μην υπάγεται στο Υπουργείο Εσωτερικών.

· Αποκλειστικά έλεγχος νομιμότητας.

4.7. Οικονομικά

· Επαναπροσδιορισμός των ΚΑΠ των Περιφερειών με γενναία αύξηση της απόδοσής τους.

· Επιφύλαξη για την πρόταση περί επιβολής περιφερειακού τέλους ανάπτυξης όσο δεν αποκεντρώνονται πόροι και αρμοδιότητες από το κεντρικό κράτος και τις αποκεντρωμένες διοίκησης.

Για την Παράταξη ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ Η ΣΤΕΡΕΑ

Λουκάς Θ. Αποστολίδης, Επικεφαλής, Περιφερειακός Σύμβουλος

Δημήτρης Ι. Κατσούλης, Περιφερειακός Σύμβουλος