Από τότε, που ο πρωτοπόρος Ν. Γερμανός και μερικοί οξυδερκείς Θεσσαλονικείς, συνέλαβαν την ιδέα της «εμποροπανηγύρεως», μέχρι την υλοποίησή της (1926), η ΔΕΘ ναυάγησε τρεις φορές. Αλλά ακόμη κι όταν ξεκίνησε υπήρχε έντονος προβληματισμός για τον χαρακτήρα της. Οι βασικοί στόχοι της (σύσφιξη εμπορικών δεσμών Βορρά και Νότου, Ελλάδας και Βαλκανίων, ελληνικής και διεθνούς αγοράς) δεν φάνταζαν να επιτυγχάνονται. Παρά, όμως, τα σοβαρά εμπόδια ο θεσμός επιβλήθηκε από τα πρώτα προπολεμικά βήματά του.
Πέραν των άλλων δυσκολιών την περίοδο εκείνη δοκιμάστηκε και από την οικονομική κρίση. Ιδιαίτερα τη χρονιά της χρεοκοπίας (1932), αλλά και το επόμενο διάστημα.
Ο θεσμός, μόλις είχε προλάβει ν' «αναγεννηθεί» το 1930. Τότε την επισκέπτονταν καθημερινά πάνω από 10.000 άτομα, είχε αυξηθεί η διεθνής κρατική συμμετοχή (πέντε ξεχωριστά διεθνή περίπτερα - σοβιετικό, βουλγαρικό, γιουγκοσλαβικό, ουγγρικό και ιαπωνικό) και πήραν μέρος πάνω από 2.300 εκθέτες (600 περίπου ξένοι). «Ο,τι παράγει η χώρα μας υπάρχει εις τα ελληνικά περίπτερα» βεβαίωναν οι περιγραφές εκείνης της χρονιάς.
Ο χώρος όπου απλωνόταν η ΔΕΘ μέχρι το 1940
Η πρώτη μετά την ελληνική πτώχευση έκθεση συμπίπτει με την προεκλογική περίοδο και τη μετάβαση από τη διακυβέρνηση Βενιζέλου σε κείνη του Τσαλδάρη. Στην «πόλη των 15 ημερών» -συνηθισμένος χαρακτηρισμός της εποχής για τη Θεσσαλονίκη κατά τη ΔΕΘ- η αυλαία πέφτει με τη διεξαγωγή των εκλογών (25 Σεπτεμβρίου του 1932).
Εγκαίνια
Την ατμόσφαιρα κατά τα εγκαίνια της VII ΔΕΘ (11 Σεπτεμβρίου) αποδίδει η εφημερίδα «Μακεδονία» γράφοντας: «Σήμερον χιλιάδες θα συρρεύσουν, διά να αποθαυμάσουν την ελληνικήν ζωτικότητα, διά να διαπιστώσουν εν γεγονός: Οχι, δεν καμπτόμεθα. Η παγκόσμιος κρίσις, τα μεγάλα δεινά, τα οποία έπληξαν όλον τον κόσμον και κατέστησαν την ζωήν δύσκολον, δεν επέδρασαν επί της ψυχής μας.
Ακολουθούμεν τον δρόμον μας με την ελπίδα ότι η αύριον θα είναι ιδική μας. Όπως είναι εύκολον να διαπιστωθή δεν εχάθη τίποτε. Η ελληνική βιομηχανία, η βιοτεχνία, η γεωργία μας αντιπροσωπεύονται πλουσιοπαρόχως? Αυτό είναι αρκετόν διά να πάρωμεν θάρρος και να εδραιωθή η πίστις επί το αγαθόν μέλλον».
Στην πανηγυρική ομιλία του ο Ν. Γερμανός, πρόεδρος της Έκθεσης, μιλά για τους κλυδωνισμούς, που απείλησαν την ύπαρξή της. «Την παγκόσμιον οικονομικήν κρίσιν, τας δυσχερείας των συναλλαγών, την νέκρωσιν του δειθνούς εμπορίου, τους περιορισμούς της ελευθέρας κυκλοφορίας των αγαθών, τους συναλλαγματικούς περιρισμούς και τόσα άλλα εμπόδια δυσυπέρβλητα?». Όλα αυτά, σημειώνει, κατανικήθηκαν.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο πρόεδρος της εκτελεστικής επιτροπής της ΔΕΘ Αν. Τστίστης: «Το γεγονός ότι επαναλαμβάνεται η Εκθεσις επί επτά έτη με αύξουσα κατ' έτος πρόοδον είναι απόδειξις ότι εβασίσθη υπό αναμφισβητήτου χρησιμότητος? Η επιτυχία μάλιστα της εφετινής εκθέσεως, εν μέσω τοσούτων οικονομικών δυσχερειών και κλονιστικών αντιξοοτήτων, αίτινες μαζί με τον άλλον κόσμον εκλυδώνισαν και την ημετέραν χώραν, μαρτυρεί ακόμη εμφαντικώτερον την ανάγκην της εξακολουθήσεως αυτής...».
Πρόοδος
Τα περί αύξουσας προόδου δεν είναι απολύτως ακριβή. Αλλά αυτό δεν έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Η VII ΔΕΘ ξεπέρασε την τρικυμία τη χρονιά της χρεοκοπίας και θα συνεχίσει το ταξίδι της. Πάντως, μια πιο αντικειμενική εικόνα της μας δίνουν οι περιγραφές της επόμενης χρονιάς και η σύγκριση της 7ης με την Έκθεση του 1933. Διαβάζουμε στα σχετικά δημοσιογραφικά ρεπορτάζ: «Το περυσινόν της κατάντημα είχεν απογοητεύσει και τους μάλλον αισιόδοξους. Πενιχρά ήτο η εμφάνισις εις ποσότητα των εκθεμάτων και σπάνιοι οι ξένοι επισκέπται...».
Υποτίθεται ότι στην VIII ΔΕΘ έγινε «θαύμα» και σημειώθηκε καταπληκτική επιτυχία. Στην πραγματικότητα κι αυτή η Εκθεση, όπως και η επόμενη του 1934 ήταν «παιδιά» της οικονομικής κρίσης... Η πρόοδος θα επέλθει το επόμενο διάστημα, μαζί με την «ανέλπιστη» πρόοδο της ελληνικής οικονομίας.
«Θεμελιούται και καθιερούται πλέον ο θεσμός..»
1935-1936: Μετά τη θεαματική πτώση, λόγω των επιπτώσεων του οικονομικού «κραχ» το 1932-1934, στη 10η ΔΕΘ (1935) οι εγχώριοι εκθέτες φτάνουν τους 630 και το εμβαδόν του εκθεσιακού χώρου ξεπερνά τα 15.000 τ.μ. (για σύγκριση το 1926 ο χώρος απλωνόταν σε 7.000 τ.μ.). Μέχρι την επιβολή της δικτατορίας
Μεταξά (1936) διαβαίνουν κάθε φορά τις πύλες της 250-300.000 επισκέπτες συνολικά. Γιορτάζοντας τη δεκαετηρίδα της (1936) διαβάζουμε, σε ειδικό έντυπο, ότι η ΔΕΘ «θεμελιούται ακλονήτως και καθιερούται πλέον ο θεσμός, ενώ εκ παραλλήλου γίνεται σαφής και επιβάλλεται η μεταφορά της εις άλλον χώρον...».
1938-1940: Το 1938 η διεθνής συμμετοχή διευρύνεται (συμμετέχουν Αλβανία, Βουλγαρία, Γερμανία, Γιουγκοσλαβία, Ιταλία, Πολωνία, Ρουμανία, Τουρκία), ενώ σημειώνεται προπολεμικό ρεκόρ συμμετοχών. Η τελευταία προπολεμική και 15η ΔΕΘ (24 Σεπτεμβρίου - 22 Οκτωβρίου 1940) μεταφέρεται σε νέες εγκαταστάσεις. Τελείωσε μια βδομάδα πριν από την κήρυξη του ελληνο-ιταλικού πολέμου.
1941-1950: Η έκθεση διακόπτεται λόγω του πολέμου και της ανώμαλης μετεμφυλιακής κατάστασης στη χώρα. Kατά την περίοδο της Kατοχής, τα περίπτερα της ΔΕΘ χρησιμοποιούνται από τους Γερμανούς για αποθήκες.
1926-1930
Τα πρώτα βήματα
1926: Η πρώτη ΔΕΘ (3 Οκτωβρίου) ξεκινά, ύστερα από αλλεπάλληλες αναβολές, υπερπήδηση των εμποδίων του «κράτους των Αθηνών» και προβληματισμού των διοργανωτών αν θα ονομαστεί εμποροπανήγυρις, βαλκανική ή διεθνής έκθεση. Την έναρξη κήρυξε ο Ι. Δροσόπουλος, υπουργός Οικονομίας στην κυβέρνηση Κονδύλη. Συμμετέχουν 290 Έλληνες εκθέτες και 310 από το εξωτερικό. Δύο μόλις ξένες χώρες έχουν δικά τους περίπτερα (Σοβιετική Ένωση, Ουγγαρία). Εκτός από εμπορικό παίρνει και λαϊκό-πανηγυριώτικο χαρακτήρα, καθώς συρρέουν επισκέπτες απ' όλη τη χώρα (το δεκαπενθήμερο της λειτουργίας της υπολογίζονται σε 150.000, παρά την ύπαρξη εισιτηρίου εσόδου).
1927: Πανηγυρική έναρξη της 2ης ΔΕΘ (17 Σεπτεμβρίου), αλλά απέχουν οι περισσότεροι βιομήχανοι Αθήνας-Πειραιά και γενικώς της παλαιάς-νότιας Ελλάδας. Συμμετέχουν 385 εκθέτες από το εσωτερικό και 596 από το εξωτερικό. Αποτυγχάνει μεν μερικώς η εκπλήρωση του πρώτου στόχου, που ήταν η σύσφιξη εμπορικών δεσμών Βορρά και Νότου, αλλά αναδεικνύεται ο βαλκανικός προσανατολισμός της έκθεσης.
1928: Οι βιομήχανοι των Αθηνών εξακολουθούν να σνομπάρουν τη ΔΕΘ (έναρξη 1 Οκτωβρίου). Κατηγορούν τους Θεσσαλονικείς για «τοπικισμό. Η μικρότερη, όμως, συμμετοχή (336 εκθέτες από το εσωτερικό και 349 από το εξωτερικό) και προσέλευση των επισκεπτών, μάλλον, οφείλεται στον δάγκειο πυρετό, που έπληξε τη χώρα.
1929: Οι βιομήχανοι του Νότου, παρά τις προτροπές της πολιτείας , απέχουν «σχεδόν ολοσχερώς» από την 4η ΔΕΘ (15-30 Σεπτεμβρίου). Συμμετέχουν 152 Έλληνες βιομήχανοι - βιοτέχνες από τους οποίους μόνο 37 προέρχονταν από τη νότια Ελλάδα (συνολικά παίρνουν μέρος περίπου 1.300 εκθέτες).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου