Η γέννηση του Χριστού, που γιορτάζεται κάθε Χρόνο στις 25 Δεκεμβρίου, θεωρείται η δεσποτική γιορτή, η κορυφαία της Χριστιανοσύνης. Όπως αναφέρει ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος πασών των εορτών σεμνότερη και φρικωδεστάετη ... μητρόπολις πασών των εορτών”
ΟΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΕΣ
Οι προετοιμασίες κι οι φροντίδες για τα Χριστούγεννα άρχιζαν πολλές μέρες πριν. Μάλιστα σαράντα μέρες πριν, άρχιζε η νηστεία, που θέσπισε η εκκλησία μας, από τότε που ορίστηκε η 25ηΔεκεμβρίου, σαν ημέρα της γέννησης του Χριστού.
ΚΑΛΑΝΤΑ ΣΤΑ ΚΑΨΑΛΑ
Χριστούγεννα πρωτούγεννα πρώτη γιορτή του Χρόνου για βγείτε, δείτε, μάθετε που ο Χριστός γεννιέται γεννιέται κι’ αναθρέφεται με μέλι και με γάλα το μέλι τρων οι άρχοντες το γάλα οι αφεντάδες και το μελισσοχόρταρο το τρώνε οι κυράδες. Ανοίχτε τα σεντούκια σας τα κατακλειδωμένα και δώστε μας τον κόπο μας απ’ το χρυσό πουγγί σας. Αν είστε από τους πλούσιους φλουριά μη τα λυπάστε, αν είστε από τους δεύτερους τάλλαρα και δραχμίτσες κι’ αν είστε απ’ τους πεντάφτωχους ένα ζευγάρι κότες και σας καληνυχτίζουμε πέστε να κοιμηθείτε ολίγον ύπνον πάρετε και ευθύς να σηκωθείτε στην εκκλησιά να τρέξετε μ’ όλη την προθυμία και του Χριστού ν’ ακούσετε την Θεία λειτουργία. Και του Χρόνου και εις έτη πολλά. (Χ. Μητραπέτρου Ιστορικά και Λαογραφικά της Καρυστίας -1990- σελ 129- 130).
Όταν τα παιδιά που έλεγαν τα κάλαντα δεν έμεναν ευχαριστημένα από το νοικοκύρη, ή όταν δεν τους άνοιγαν την πόρτα, τα λόγια ήταν σκωπτικά: Αφέντη μου, στην κάπα σου χίλιες χιλιάδες μέρες, άλλες γεννούν, άλλες κλωσούν, άλλες αυγά μαζώνουν...”.Το ΧΟΙΡΙΝΟ
Κάθε σπιτικό έθρεφε το δικό του γουρούνι, από την αρχή σχεδόν του χρόνου. Το σφάξιμο γινόταν την παραμονή. Κομμάτια του Χοιρινού μοιράζονταν σε όσους συγγενείς δεν είχαν. Με το κρέας του χοιρινού παρασκεύαζαν διάφορα φαγητά. Πρώτα, πρώτα ετοίμαζαν τις ονομαστές “ματιές”. Δηλαδή γέμιζαν το στομάχι και το παχύ έντερο με σιτάρι κομμένο, σταφίδες, καρύδια και διάφορα μυρωδικά. Μετά το ψήνανε στο φούρνο κι όταν κρύωνε το κόβανε φέτες και τα σερβίρανε στο γιορτινό τραπέζι. Ύστερα φτιάχνανε την “πηχτή”. Δηλαδή το κεφάλι, τα πόδια και την ουρά του χοιρινού το βράζανε με νερό, ξύδι και σκόρδο. Κατόπιν παρασκεύαζαν τα περίφημα λουκάνικα, με κομμάτια κρέας, μπαχαρικά, πιπεριές, σκόρδο και φλούδα πορτοκαλιού. Ενα μέρος του Χοιρινού, που λαχταρούσαν τα παιδιά ήταν η ουροδόχος κύστη, η περίφημη “φούσκα”. Αφού την έτριβαν στη στάχτη, την φούσκωναν και τη χρησιμοποιούσαν για μπάλα και μπαλόνι. Τα δύσκολα κείνα χρόνια της ανέχειας ήταν το μοναδικό Χριστουγεννιάτικο παιχνίδι. Κι όμως τα παιδιά ήταν χαρούμενα κι ευτυχισμένα.
ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ
Κι ενώ οι μεγάλοι παρασκεύαζαν τα διάφορα φαγητά, από το χοιρινό, οι μικροί ξεχύνονταν στους δρόμους πριν ακόμη ξημερώσει, για να φέρουν στα σπίτια το μήνυμα του μεγάλου γιορτασμού. Χτυπούσαν με ραβδιά τις πόρτες ρυθμικά και τραγουδούσαν τα κάλαντα. Τα παιδιά ήταν παντού καλοδεχούμενα. Τα κάλαντα είναι κύρια ευχετικά και περιέχουν επαίνους για τον νοικοκύρη, την νοικοκυρά και τα άλλα μέλη της οικογένειας..
ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Η λειτουργία των Χριστουγέννων γινόταν τη νύχτα. Στις 2 τα μεσάνυχτα χτυπούσαν οι καμπάνες και οι Χριστιανοί ντυμένοι με τα γιορτινά τους κινούσαν για την εκκλησιά. Πριν ξεκινήσουν φιλούσαν σι μικρότεροι το χέρι των μεγαλύτερων και ζητούσαν συγχώρεση, αφού προηγούμενος είχαν νηστέψει σαράντα μέρες. Όταν τέλειωνε η λειτουργία, σχεδόν πρωί, γύριζαν σπίτι τους κι άρχιζε το φαγοπότι, που ολοκληρώνοταν με το μεσημεριανό Χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Σ’ αυτό κυριαρχούσε το Χριστόψωμο, το χοιρινό, ψητό στο φούρνο, ή βραστό με σέλινο, οι ματιές και τα γλυκά. Κι ενώ οι άνθρωποι γεύονταν τ’ αγαθά πού ‘φερε η γέννηση του Χριστού, στο τζάκι έκαιγε το κούτσουρο από το μεγάλο ξύλο (κορμό, μέρος δένδρου) που τοποθετούσαν απο την παραμονή. Τα ξύλα που απόμεναν από την φωτιά, όπως και η στάχτη, είχαν δύναμη αποτρεπτική και χρησιμοποιούνταν για να προφυλάξουν το σπίτι και τα χωράφια τους από κάθε κακό, όπως ξωτικά, σκαθάρια και χαλάζι. Τη θέση του “Χριστόξυλου” πήρε στην πορεία το Χριστουγεννιάτικο δένδρο, που όπως είναι γνωστό κατάγεται από την Γερμανία. Αυτό το ξενόφερτο έθιμο σήμερα είναι το μόνο που θυμίζει ότι γιορτάζονται τα Χριστούγεννα.
Πηγη χorisafenti.blogspot
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου