Το κατοστάρικο…!

‘Εχει κυκλοφορήσει εδώ και μερικά χρόνια... Σ’ ένα χωριό που ζει από τον τουρισμό λόγω της κρίσης τα πάντα έχουν νεκρωθεί. Για να επιβιώσουν οι κάτοικοι, ο ένας δανείζεται από τον άλλο. Ο καιρός περνά μέσα σ’ αυτή τη θλιβερή ατμόσφαιρα ώσπου μια μέρα έρχεται ένας τουρίστας και ζητάει ένα δωμάτιο στο ξενοδοχείο του χωριού.

Ο ξενοδόχος του λέει την τιμή και εκείνος προπληρώνει με ένα χαρτονόμισμα των 100 Ευρώ. Πριν ακόμα ανέβει στο δωμάτιο του, ο ξενοδόχος πηγαίνει το χαρτονόμισμα στο χασάπη στον οποίο χρωστάει ακριβώς 100 Ευρώ. Ο χασάπης παίρνει το χαρτονόμισμα και τρέχει να το δώσει στον κτηνοτρόφο που τον εφοδιάζει με κρέας.

Ο κτηνοτρόφος παίρνει το χαρτονόμισμα και πηγαίνει να το δώσει στην πουτάνα του χωριού που της χρωστάει κάποιες τρυφερές ώρες που πέρασαν μαζί.

Εκείνη με τη σειρά της τρέχει και το δίνει στον ξενοδόχο που του χρωστάει μερικές βραδιές που χρησιμοποίησε τα δωμάτια του με τους πελάτες της.

Όπως άφηνε το χαρτονόμισμα στη ρεσεψιόν, ο τουρίστας που μόλις κατέβηκε από το δωμάτιο του λέγοντας στον ξενοδόχο ότι δεν του αρέσει και άλλαξε γνώμη, αρπάζει το χαρτονόμισμα και φεύγει.

Τελικά τίποτα δεν ξοδεύτηκε, κανείς δεν έχασε, κανείς δεν κέρδισε και όλα τα χρέη ξεχρεώθηκαν!

Αντί να ξεπληρώνει χρέη, το κατοστάρικο θα μπορούσε να είχε χρησιμοποιηθεί στην ιστορία για να αγοράσει κάποια είδη ή υπηρεσίες. Το νόημα και το συμπέρασμα θα ήταν πιο παραστατικό: ‘Οταν το χρήμα κυκλοφορεί παράγει έργο. Δίνει το κίνητρο να εργαστούμε εμείς και οι άλλοι και να παράγουμε και να ανταλλάξουμε προϊόντα και υπηρεσίες που έχουμε όλοι ανάγκη

Υπάρχει ένα ακόμη πιο απλό παράδειγμα για την παραπάνω αρχή: ‘Ενας μαραγκός φτιάχνει καρέκλες κι ένας ράφτης φτιάχνει ρούχα. Ο ράφτης χρειάζεται μια καρέκλα κι ο μαραγκός χρειάζεται ένα παντελόνι. ‘Οσο κανένας δεν ξοδεύει κι οι δυό παραμένουν με την επιθυμία να αποκτήσουν το αντικείμενο που ο άλλος επαγγελματίας φτιάχνει. Μόλις όμως π.χ. ο ράφτης ξεθαρρέψει και αγοράσει μιά καρέκλα, αμέσως ο μαραγκός μπορεί να του επιστρέψει το χρήμα και να αγοράσει το παντελόνι. Κι οι δύο απόχτησαν αυτό που ήθελαν και το κατοστάρικο ξαναγύρισε στον αρχικό ιδιοκτήτη.

Βάζοντας κι άλλα πρόσωπα στην σκηνή, με διαφορετικά επαγγέλματα και με το κατοστάρικο να κάνει κύκλους σε μιά αλυσίδα, υπηρεσίες και προϊόντα που χρειάζονται τα πρόσωπα αγοράζονται και όλοι κάνουν τη δουλειά τους.

Πολλαπλασιάζοντας το παράδειγμα (και το κατοστάρικο)  παίρνουμε μια απλουστευμένη ιδέα της λειτουργίας της οικονομίας. Βέβαια η οικονομία, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί στις σημερινές κοινωνίες, δεν είναι τόσο απλή και στον λογαριασμό μπαίνουν και έννοιες αρκετά πολύπλοκες, που κάνουν και τους οικονομολόγους να μπερδεύονται. Απόδειξη είναι το ότι ακόμη αγωνίζονται να βρουν τα μαθηματικά μοντέλλα τα οποία διέπουν την οικονομία κι αυτά όλο και τους ξεφεύγουν! ‘Ομως τα παραδείγματα μας λένε μιά απλή αλήθεια: Η  απροθυμία να ξοδέψουμε, έστω κι αν έχουμε κάποιο χρήμα παράγει την ύφεση κι αυτή παράγει την κρίση. Οι οικονομία είναι μιά μηχανή που παράγει προϊόντα και υπηρεσίες και το καύσιμο είναι το χρήμα. Αλλά αυτό έχει ένα σημαντκό πλεονέκτημα: Δεν καίγεται, αλλά ανακυκλώνεται.

Βέβαια η οικονομία διαθέτει και τα παράσιτα. Αυτούς που κερδοσκοπούν χωρίς να παράγουν τίποτε κι αυτούς που παράγουν φούσκες, που τις ονομάζουν “επενδυτικά προϊόντα” και που στοχεύουν στο να εκμεταλλευτούν την εργασία άλλων, δηλαδή να τους κλέψουν! Δεν ξέρω αν αυτά τα παράσιτα είναι η βαθύτερη αιτία των κρίσεων…

Εγώ δεν είμαι οικονομολόγος, αλλά προσπαθώ να καταλάβω πώς λειτουργεί η οικονομία, μια και επαγγελματίας ήμουν σ’ όλη μου τη ζωή. Βέβαια έχω σοβαρά κενά στη γνώση μου κι αν κάποιοι από σας είναι ειδικοί η γνώμη τους καλοδεχούμενη.